امروز کارتینگ در همه‌جای دنیا هست؛ از تفریح آخر هفته تا اولین پله‌ی مسیر حرفه‌ای راننده‌های مسابقه. شروعش اما خیلی ساده بود: چند مکانیک و یک موتور چمن‌زنی در کالیفرنیای دهه‌ی ۱۹۵۰.
«گوکارت» از کجا آمد؟
خود کلمه‌ی «go-cart» از کارتینگ مدرن خیلی قدیمی‌تر است. نمونه‌هایی از آن در نوشته‌های قرن نوزدهم دیده می‌شود، از جمله در آثار رابرت اسمیت سورتیس و چارلز دیکنز. یک تابلوی نقاشی هم با همین نام، اثر «هیو کامرون»، نقاش اسکاتلندی، مربوط به سال ۱۸۸۵ است. دقیقاً مشخص نیست چرا بعدها حرف «C» به «K» تبدیل شد. وسیله‌های ساده‌ی بدون موتور که با نیروی جاذبه حرکت می‌کنند هم هنوز هست؛ در آمریکای شمالی به آن‌ها «soapbox» (جعبه‌ی صابون) می‌گویند.
۱۹۵۶؛ اولین کارت موتوردار
اولین کارت موتوردار را معمولاً به آرت اینگلز (Art Ingels) نسبت می‌دهند. او در تابستان ۱۹۵۶ در جنوب کالیفرنیا کار می‌کرد و در شرکت «کورتیس کرفت» (Kurtis Kraft)، سازنده‌ی ماشین‌های مسابقه‌ی ایندیاناپولیس، فلزکار و ساخت‌کار بود. او از تجربه‌ی ساخت ماشین‌های مسابقه الهام گرفت: یک شاسی از لوله‌ی فولادی که سبک بود اما برای وزن بزرگسال هم استحکام کافی داشت، کوتاه به زمین بود و چرخ‌هایش دور از هم بودند تا ثبات داشته باشد. دوستش «لو بورلی» (Lou Borelli) یک موتور دوزمانه‌ی ۲٫۵ اسب‌بخار از نوع موتور چمن‌زنی را روی آن نصب کرد. از اولین کارت، کنار گاراژ اینگلز در محله‌ی اکو پارک لس‌آنجلس عکس گرفته‌اند.
(جزئیات این داستان در منابع مختلف کمی متفاوت است و چند نفر دیگر هم ادعای اختراع کارت را داشته‌اند، اما روایت اینگلز در ۱۹۵۶ رایج‌ترین روایت است.)
از پارکینگ‌ها تا کارخانه
اینگلز کارتش را در پیت‌های پیست پومونا نشان داد. «داف لیوینگستون»، صاحب یک مغازه‌ی اگزوز در همان نزدیکی، آن را دید، خوشش آمد و با اجازه‌ی اینگلز نمونه‌ی خودش را ساخت. شریک تجاری‌اش «روی دسبرو» هم یک نمونه ساخت. کارت‌های دست‌ساز زیاد شدند و اولین مسابقه‌ها در پارکینگ سوپرمارکت‌ها برگزار شد، تا وقتی پلیس مداخله کرد. در ۱۹۵۷ مسابقه‌دهنده‌ها به پارکینگ استادیوم رُز بول در پاسادنا رفتند و بعد پیست‌های خاکی مثل «مونزا» ساخته شد.
چون بیشتر علاقه‌مندان توانایی ساخت کارت نداشتند، در همان ۱۹۵۷ لیوینگستون، دسبرو و بیل رولز شرکت «Go Kart Manufacturing Co.» را در منروویای کالیفرنیا تأسیس کردند. «لین واینلند»، سردبیر سابق مجله‌ی «هات راد»، نام «گوکارت» را ابداع کرد و به ازای هر کارت فروخته‌شده ۲ دلار می‌گرفت. اولین مدل تولیدی، «Go Kart 400»، ۱۲۹٫۵ دلار قیمت داشت. چون کورتیس کرفت حاضر به ساخت کارت نشد، اینگلز آن‌جا را ترک کرد و شرکت خودش (Ingels & Borelli) را برای ساخت کارت‌های دست‌ساز «کارِتا» راه انداخت.
سازمان‌دهی ورزش
وقتی ورزش رشد کرد، لازم شد کسی کیفیت و قوانین را نظارت کند. انجمن سازندگان کارت آمریکا (AKMA) تشکیل شد و وکیل و مسابقه‌دهنده‌ای به نام «دان بروبریک» قوانین مسابقه را براساس قوانین باشگاه ماشین‌های اسپورت آمریکا نوشت. او با ۱۲ نفر دیگر «باشگاه گوکارت آمریکا» (GKCA) را راه انداخت که امروز «فدراسیون بین‌المللی کارتینگ» (IKF) نام دارد. اولین پیست دائمی کارتینگ سال ۱۹۵۹ در آزوسا ساخته شد و در ژوئیه‌ی همان سال اولین مسابقه‌ی ملی (گرند نشنال) در همان‌جا برگزار شد.
جهانی‌شدن
کارتینگ خیلی زود از یک سرگرمی در جنوب کالیفرنیا به ورزشی ملی و بعد جهانی تبدیل شد. امروز فدراسیون بین‌المللی CIK-FIA بر مسابقات بین‌المللی نظارت دارد و در قاره‌های مختلف قهرمانی‌های مستقل برگزار می‌شود؛ مثل قهرمانی جهان و اروپای کارتینگ FIA یا رقابت‌های رُتکس مکس. کلاس‌های مختلفی هم هست: از کلاس‌های ساده‌ی کودکان (۶۰ میلی) تا کلاس‌های سریع با موتور ۱۲۵ سی‌سی دارای کلاچ و حتی ابرکارت‌ها. در سال ۲۰۱۸ کارتینگ به المپیک نوجوانان هم رسید.
چرا بسیاری از قهرمان‌ها از کارتینگ شروع کردند؟
کارتینگ ارزان‌تر و ایمن‌تر از ماشین مسابقه است و به راننده‌ی جوان درس‌های اصلی را می‌دهد: انتخاب خط، کنترل ترمز و گاز، خواندن پیست و رفتار در ترافیک. به همین دلیل خیلی از راننده‌های بزرگ فرمول ۱ مثل آیرتون سنا، میشائیل شوماخر و لوئیس همیلتون مسیر حرفه‌ای‌شان را از کارتینگ شروع کردند.
کارتینگ امروز
امروز کارتینگ دو شکل اصلی دارد: مسابقه‌ای و حرفه‌ای، با کارت‌های سریع و قابل تنظیم؛ و تفریحی (rental یا «arrive and drive») با کارت‌های ساده‌تر و ایمن‌تر که هر کسی بدون تجربه می‌تواند سوارشان شود. درباره‌ی ساختار کارت در کارت چطور ساخته شده؟ و درباره‌ی انواع پیست و موتور در کارتینگ روباز یا سالنی؟ بخوانید.
اگر دوست دارید این نکته‌ها را روی پیست امتحان کنید، سانس خالی را ببینید و رزرو کنید.
منابع
این مطلب بر پایه‌ی منبع‌های زیر و با نوشته‌ی خودمان تهیه شده است: